Khu dân cư Bằng La (xã Trà Leng) là nơi tổ chức Lễ hội Hương quế Trà Leng lần thứ I. Ảnh: XUÂN LAM
Ở lại với hương quế
Ông Nguyễn Ngọc Oanh (phường Hòa Xuân, thành phố Đà Nẵng) biết tin Trà Leng tổ chức lễ hội quế nên rủ gia đình và vài người bạn chuyến đi về phía Tây Nam thành phố. Chuyến đi của họ qua làng cổ Lộc Yên (Thạnh Bình), làng Mường (Trà My), Trà Leng, điểm săn mây Tăk Pổ (Trà Tập) rồi nối lên vườn sâm Ngọc Linh (Trà Linh). Giữa nhiều điểm dừng ấy, Bằng La giữ chân họ lâu hơn dự tính.
Ông Oanh ấn tượng với những gian hàng trong lễ hội Hương quế Trà Leng. Có gian bày lá thảo dược khô, nấm rừng, sâm; có gian bán vỏ quế, bột quế, tinh dầu quế, nước rửa tay quế. Giữa những lời giới thiệu mộc mạc của người dân bản địa, thấy thích vài món, ông Oanh mua một ít, phần làm quà, phần vì muốn mang về chút hương rừng của Trà Leng.
Đêm xuống, gia đình ông chọn một căn lều nhỏ bên dòng sông Leng. Đêm Bằng La se lạnh, tiếng nước chảy qua đá nghe rõ hơn trong khoảng tối, mùi đồ nướng quyện với mùi cây cỏ sau một ngày nắng nhẹ.
"Đi miền núi nhiều nơi rồi, nhưng ở Trà Leng tôi thấy có một cảm giác rất lạ. Ban ngày đi chợ, nhìn bà con bán quế, bán rau, tối đến ngồi bên sông, nghe tiếng nước và mùi quế phảng phất trong gió. Nếu địa phương tổ chức tour rõ ràng hơn, có người dẫn đi vườn quế, kể chuyện cây quế, bố trí chỗ lưu trú an toàn, tôi nghĩ nhiều gia đình sẽ quay lại", ông Oanh nói.
Lễ hội Hương quế Trà Leng lần thứ I thu hút nhiều du khách từ Tam Kỳ, khu vực trung tâm thành phố Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Huế, Hà Nội... Họ đến Bằng La để xem gian hàng, thử làm tượng quế, vẽ tranh trên đá, dệt thổ cẩm, đan lát, ăn món bản địa, rồi tỏa ra các điểm gần đó để đi thác, xuống suối, vào rừng quế hoặc nối tuyến sang Trà Linh, Trà Tập.
Bà Nguyễn Thị Hà, du khách đến từ phường Ba Đình, thành phố Hà Nội ghé Trà Leng trong chuyến vào thăm vườn sâm Ngọc Linh ở xã Trà Linh. Bà khá ấn tượng với lễ hội lần này, bởi ở đây, bà được trải nghiệm văn hóa bản địa, tạo sự khác biệt hoàn toàn với những nơi bà từng đi qua.
Cần sản phẩm rõ hơn
Sau hai ngày diễn ra lễ hội (4/5/7), hàng nghìn du khách khắp nơi đã tìm về tham quan, trải nghiệm ở Trà Leng. Họ muốn đặt chân vào vườn quế, nhìn cách người dân lột quế, nấu tinh dầu, xay bột.
Du khách còn muốn ăn một bữa cơm bản địa, ngủ lại trong căn nhà an toàn, sạch sẽ, rồi sáng hôm sau có thể đi thác Crăng Mã, săn mây hoặc tiếp tục nối tuyến sang vùng sâm, vùng quế lân cận.
Theo ông Châu Minh Nghĩa, Chủ tịch UBND xã Trà Leng, lễ hội lần này là dịp để địa phương thử nghiệm cách đưa cây quế ra khỏi phạm vi sản xuất thuần túy, trở thành chất liệu cho du lịch cộng đồng, sinh kế bản địa và câu chuyện hồi sinh của Bằng La sau thiên tai. Muốn du khách quay lại, Trà Leng phải chuẩn bị kỹ hơn về dịch vụ, lưu trú, vệ sinh, an toàn, đường vào điểm trải nghiệm và cách người dân tham gia đón khách.
"Lễ hội Hương quế Trà Leng lần thứ I như cách mở cửa thử nghiệm đón du khách. Sau đó, địa phương tập trung nghiên cứu đưa phiên chợ thành điểm bán thường xuyên, tổ chức tour trải nghiệm vườn quế và người dân thành chủ thể đón khách. Khi làm được những việc ấy, hương quế Trà Leng mới có thể ở lại lâu hơn trong hành trình của du khách", ông Nghĩa nói.
Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Lê Trí Thanh nhìn nhận, phát triển quế cần được tiếp cận như một "không gian kinh tế quế", nơi cây quế kết nối vùng nguyên liệu, chế biến, thủ công mỹ nghệ, du lịch sinh thái, văn hóa cộng đồng và bảo vệ rừng.
Với Trà Leng, hướng đi phù hợp là xây dựng sản phẩm du lịch thân thiện, an toàn, tôn trọng bản sắc, đào tạo hướng dẫn viên bản địa và liên kết với doanh nghiệp du lịch để tăng thu nhập cho người dân.
Theo định hướng quy hoạch, vùng quế Trà My phấn đấu mở rộng diện tích trồng 10.000ha đến năm 2030, trong đó ổn định vùng nguyên liệu khoảng 7.500ha và trồng mới khoảng 2.500ha. Hiện diện tích quế toàn vùng khoảng 3.000ha, mới đạt khoảng 30% quy mô quy hoạch. Những con số ấy cho thấy dư địa của cây quế còn rộng, song du lịch không thể đo đếm bằng... diện tích cây trồng.
PHAN VINH