Người cao tuổi đang được chăm sóc tại Viện dưỡng lão Thiện Tâm An (phường Hòa Xuân). Ảnh: DUY AN
Dự phòng cho tương lai
Năm nay mới ngoài 40 tuổi nhưng anh Đặng Văn Minh (trú phường Hải Châu) đã bắt đầu nghĩ về tuổi nghỉ hưu khi nhìn thấy chính sự già đi của cha mẹ mình. Vợ chồng anh đều là con một, nên khi cha mẹ hai bên đau yếu, trách nhiệm chăm sóc không có ai để san sẻ. Cùng lúc, gia đình nhỏ của anh vẫn còn nhiều khoản phải lo, trong khi kinh tế không quá dư dả. Hoàn cảnh ấy khiến vợ chồng anh sớm tính đến dự phòng tài chính. Khoản dành dụm vừa để ứng phó những biến cố trước mắt, vừa chuẩn bị cho lúc cha mẹ cần chăm sóc nhiều hơn và xa hơn là tuổi già của chính mình.
Đứng giữa hai thế hệ, anh Minh không muốn sau này con cái phải gánh toàn bộ những áp lực như vợ chồng anh đang đối diện. Vì thế, sự chuẩn bị cũng là cách anh Minh hướng đến tuổi già tự chủ hơn.
Nhưng không phải người nào bước qua tuổi 40 cũng đã có kế hoạch rõ ràng. Ở tuổi 43, chị Lê Phương Thảo (trú phường Thanh Khê) chia sẻ, chưa hình dung cụ thể cuộc sống sau khi nghỉ việc, song cơ thể đã sớm báo hiệu những thay đổi của tuổi tác. Theo đó, chị ưu tiên giữ gìn sức khỏe ở giai đoạn này.
Với anh Đinh Văn Việt (45 tuổi, trú phường Thanh Khê), tuổi nghỉ hưu nằm ở phía sau những mối bận tâm của hiện tại. Các con còn nhỏ, công việc vừa thay đổi khiến phần lớn tâm sức của anh Việt dành cho việc ổn định cuộc sống trước mắt.
Những khoảng trống của tuổi già đôi khi khó nhìn thấy từ trước. Bà H.L.N. (68 tuổi, phường Hòa Cường) từng có quãng thời gian khó khăn sau khi nghỉ hưu. Từ nhịp sống nhiều năm gắn với công việc, bà bỗng có nhiều thời gian ở nhà một mình khi các con đi làm, chồng có những sinh hoạt riêng. Cảm giác hụt hẫng kéo dài khiến bà dễ buồn, cáu gắt với người thân.
Nhìn lại, bà tiếc mình đã không chuẩn bị sớm hơn cho cuộc sống sau nghỉ hưu, nhất là những sở thích, mối quan hệ và hoạt động riêng. Với bà, một tuổi già chủ động không chỉ cần sức khỏe hay tài chính, mà còn cần một đời sống riêng để thích nghi khi công việc không còn là trung tâm mỗi ngày.
Chú trọng chăm sóc sức khỏe
Trong bối cảnh già hóa dân số, việc chuẩn bị cho tuổi già đang được đặt ra sớm hơn. Thông tư số 34/2026/TT-BYT của Bộ Y tế hướng dẫn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026 - 2035, trong đó có nội dung thích ứng với già hóa dân số, đẩy mạnh chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.
Đáng chú ý, chương trình đặt ra việc chuẩn bị cho tuổi già từ khi còn trẻ. Theo đó, người từ 40 tuổi trở lên được hướng dẫn kiến thức, kỹ năng về lối sống lành mạnh, rèn luyện sức khỏe, chăm sóc người cao tuổi tại nhà, chuẩn bị tài chính, lao động và việc làm phù hợp.
Cục Dân số được giao xây dựng tài liệu hướng dẫn, cung cấp kiến thức, kỹ năng, giáo dục thế hệ trẻ về lối sống lành mạnh, nuôi con khỏe, dạy con ngoan, lao động, tích lũy để thích ứng với già hóa dân số; đồng thời phổ cập kiến thức về chuẩn bị cho tuổi già, già hóa khỏe mạnh trong cộng đồng.
Từ tài liệu của Trung ương, các sở y tế phát triển nội dung phù hợp với phong tục, tập quán, ngôn ngữ từng vùng miền và tổ chức hướng dẫn cho cán bộ làm công tác y tế - dân số. Kiến thức, kỹ năng chuẩn bị cho tuổi già được đưa vào hoạt động của các câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng, lồng ghép trong hoạt động văn hóa ở địa phương.
Sở Y tế cho biết, để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, ngành y tế phấn đấu đến năm 2030 có 100% người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm và lập hồ sơ quản lý sức khỏe theo quy định.
Cùng với đó, trong 90% số xã, phường, mỗi địa phương có ít nhất một câu lạc bộ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi và ít nhất một đội tình nguyện viên tham gia chăm sóc; 50% số xã, phường thí điểm, phát triển mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày; phát triển thêm tối thiểu một bệnh viện lão khoa hoặc bệnh viện đa khoa có chuyên khoa lão khoa…
Một trong những nhiệm vụ được Sở Y tế đặt ra là phát triển mô hình chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng. Hồ sơ sức khỏe được rà soát, lập và quản lý theo hướng đầy đủ, liên tục, cập nhật kịp thời tình trạng sức khỏe, bệnh tật, yếu tố nguy cơ và nhu cầu chăm sóc.
Người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc, phát hiện sớm bệnh không lây nhiễm, rối loạn sức khỏe tâm thần, sa sút trí tuệ và các hội chứng lão khoa thường gặp. Y tế cơ sở tăng cường quản lý, điều trị liên tục bệnh mạn tính, đồng thời hướng dẫn người cao tuổi và gia đình theo dõi, chăm sóc sức khỏe tại nhà.
Song song đó, ngành y tế chú trọng nâng cao năng lực chuyên môn về lão khoa cho đội ngũ cán bộ y tế, tăng cường chẩn đoán, điều trị bệnh mạn tính, đa bệnh lý và chăm sóc toàn diện người cao tuổi. Các dịch vụ phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn, chăm sóc giảm nhẹ được phát triển phù hợp với nhu cầu; bệnh viện và y tế cơ sở tăng cường phối hợp trong quản lý, theo dõi sau điều trị, bảo đảm tính liên tục trong chăm sóc sức khỏe.
Nguồn lực xã hội cũng được huy động tham gia cung cấp dịch vụ chăm sóc người cao tuổi. Các mô hình chăm sóc tại nhà, trung tâm chăm sóc ban ngày, câu lạc bộ người cao tuổi và chăm sóc tích hợp giữa y tế, phục hồi chức năng với chăm sóc xã hội được khuyến khích phát triển.
DUY AN - KHÁNH NGỌC