Nhiều phòng học và bàn ghế học tập của các trường trung học trên địa bàn thành phố chưa đáp ứng được tiêu chuẩn quy định mới hiện nay. Ảnh: VĨNH LỘC
Phòng nhỏ, ghế nhỏ
Em Hoàng Văn Dũng (phường An Khê) 14 tuổi nhưng đã cao 1,7m, nặng gần 70kg. Bước vào năm học mới, chiếc ghế trong lớp trở nên chật chội, em liên tục thay đổi tư thế vì khó chịu và mỏi lưng. Không riêng Dũng, nhiều học sinh cũng gặp tình trạng tương tự do bàn ghế nhỏ, khoảng cách giữa các dãy bàn hẹp.
Theo kết quả Tổng điều tra Dinh dưỡng Quốc gia công bố gần đây, so với 10 năm trước, trẻ em Việt Nam cao thêm 3,7cm đối với nam và 2,6cm đối với nữ. Đáng chú ý, tỷ lệ thừa cân, béo phì ở học sinh THCS và THPT tăng mạnh, từ 8,5% năm 2010 lên 34,8% trong năm học 2025 - 2026.
Thể trạng học sinh thay đổi, nhưng nhiều phòng học và bàn ghế tại các trường được xây dựng, trang bị từ hàng chục năm trước vẫn đang được sử dụng. Qua khảo sát tại một số trường cho thấy, không ít phòng học có diện tích nhỏ, bàn ghế không phù hợp với quy chuẩn hiện hành và số lượng học sinh trong mỗi lớp ngày càng tăng.
Cô Hoàng Thị Lệ Hà, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Đình Chiểu (phường An Khê) cho biết, đây là thực tế tồn tại nhiều năm nhưng khó khắc phục. Năm học 2026 - 2027, số lượng học sinh nhà trường tăng thêm 2 lớp, nâng tổng số lên 43 lớp với hơn 1.700 học sinh.
Dù cơ sở vật chất nhà trường được đầu tư đồng bộ trong năm học mới, nhưng phần lớn phòng học, nhất là tại cơ sở trên đường Trường Chinh vẫn chưa đáp ứng tiêu chuẩn diện tích quy định, do được xây dựng gần 30 năm trước. Trong khi đó, mỗi lớp bình quân 41- 42 học sinh (diện tích phòng học 50m²) nên không gian học tập khá chật hẹp. “Biết là phòng học nhỏ, bàn ghế chưa phù hợp nhưng để thay đổi đồng bộ cần có thời gian và nguồn lực”, cô Hà chia sẻ.
Theo quy định, diện tích phòng học dành cho mỗi học sinh THCS là 1,5m², đối với học sinh THPT là 2m²; mỗi lớp không quá 45 học sinh. Như vậy, một phòng học theo quy chuẩn diện tích khoảng 60m². Tuy nhiên, hầu hết trường được xây dựng từ nhiều năm trước, việc đáp ứng các tiêu chuẩn này bất khả thi.
Tại Trường THCS Hồ Nghinh (phân hiệu Trường THCS Lý Thường Kiệt, phường Hòa Cường), thầy Tạ Ngọc Thành, Phó Hiệu trưởng nhà trường thông tin, hầu hết phòng học hiện có diện tích nhỏ hơn chuẩn. Cạnh đó, khoảng 40% số bàn ghế cũng chưa đáp ứng yêu cầu, kể cả vẫn còn bàn liền ghế. Để phù hợp điều kiện thực tế, nhà trường bố trí bàn ghế cũ, bàn liền ghế cho học sinh lớp 6, 7; bàn ghế mới đạt chuẩn được ưu tiên cho học sinh lớp 8, 9 do các em có thể trạng lớn hơn.
Theo thầy Thành, phân hiệu Trường THCS Lý Thường Kiệt dự kiến được xây mới năm 2027, khi đó bàn ghế sẽ được đầu tư đồng bộ với phòng học. Nếu thay bàn ghế mới ngay bây giờ cũng khó phù hợp vì diện tích phòng học nhỏ.
Sẽ thay thế từng bước
Theo thầy Phan Tuấn, Hiệu trưởng Trường THCS Điện Bàn Bắc (phường Điện Bàn Bắc), tình trạng trường lớp, bàn ghế nhỏ hẹp đã diễn ra thời gian dài. Một số phòng học tại các điểm trường chỉ rộng khoảng 48m² (6m x 8m).
Việc thay thế đồng loạt bàn ghế không dễ thực hiện do liên quan đến kinh phí. Mặt khác, ngay cả khi trang bị bàn ghế mới theo quy định (cỡ số 5), không gian lớp học càng trở nên chật hơn vì diện tích phòng vốn đã nhỏ.
Ở khối THPT, tình trạng này cũng không khác hơn. Thầy Phan Lê Ngọc Anh, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Duy Hiệu (phường Điện Bàn) thừa nhận, tuy diện tích khuôn viên trường bảo đảm nhưng nhiều phòng học và bàn ghế chưa đáp ứng yêu cầu do được xây dựng từ vài chục năm trước.
Năm học 2026 - 2027, nhà trường có 1.748 học sinh với 42 lớp. Trong đó, khối 11 và 12 bình quân 44 học sinh/lớp, riêng khối 10 có lớp lên đến 48 học sinh. Đáng chú ý, 12 phòng học được xây dựng từ năm 1958 diện tích chỉ khoảng 48m², học sinh phải học tập trong không gian chật hẹp, nóng bức. Một số phòng được xây dựng sau này nhưng cũng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về diện tích.
Trước thực tế này, Sở Giáo dục và Đào tạo đã yêu cầu các địa phương, đơn vị trực thuộc rà soát, bảo đảm điều kiện dạy học và cân đối, bố trí bàn ghế học sinh phục vụ năm học 2026 - 2027.
Từ cuối tháng 5/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo đã có văn bản đề nghị UBND các xã, phường và các đơn vị trực thuộc rà soát cơ sở vật chất, kịp thời phản ánh khó khăn, vướng mắc để phối hợp xử lý.
Ngày 14/8, Sở Giáo dục và Đào tạo tiếp tục ban hành Công văn số 4123 đề nghị rà soát, cân đối và bố trí bàn ghế; kiểm tra phòng học cùng các điều kiện thiết yếu như điện, nước, chiếu sáng, quạt, nhà vệ sinh, phòng cháy, chữa cháy và thiết bị dạy học. Các công trình, thiết bị không bảo đảm an toàn không được đưa vào sử dụng.
Sở cũng yêu cầu đối chiếu số học sinh, số lớp, số phòng học với số bàn ghế hiện có; phân loại bàn ghế còn sử dụng tốt, cần sửa chữa, hư hỏng hoặc không đúng quy cách. Các xã, phường được đề nghị điều chuyển bàn ghế từ những cơ sở giáo dục dôi dư sang nơi còn thiếu để sử dụng tạm thời; bảo đảm phù hợp quy mô lớp học, đúng tiêu chuẩn và quy định về quản lý, sử dụng tài sản công.
Việc rà soát, điều chuyển và thay thế bàn ghế cũng chỉ là giải pháp trước mắt. Về lâu dài, để bảo đảm không gian học tập phù hợp với sự phát triển thể chất của học sinh, việc đầu tư, cải tạo, mở rộng phòng học cũng như xây dựng mới những cơ sở đạt chuẩn cần được các địa phương, sở ngành liên quan bố trí kinh phí thực hiện đồng bộ, tránh tình trạng “phòng cũ - bàn ghế mới” nhưng vẫn chật chội, ảnh hưởng đến điều kiện học tập của học sinh.
VĨNH LỘC