Học sinh Trường Tiểu học Lê Đình Chinh (phường Hòa Cường) trong một tiết học môn Khoa học tích hợp STEM
Trong tiết học môn Khoa học về chủ đề thực vật và động vật của lớp 5/4, Trường Tiểu học Lê Đình Chinh (phường Hòa Cường), cô Nguyễn Thị Thu Phương đã cho học sinh tìm hiểu về vòng đời và sự phát triển của động vật. Dưới sự hướng dẫn của giáo viên chủ nhiệm, các em tìm hiểu thông tin, làm mô hình, tự tin thuyết trình những kiến thức đã chuẩn bị và trả lời câu hỏi của các bạn trong lớp học.
Em Khánh Linh, học sinh lớp 5/4 cho biết, những tiết học STEM (phương pháp giáo dục tích hợp các môn khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học) thường rất thú vị khi được làm việc nhóm cùng các bạn, cùng tìm hiểu nội dung, làm mô hình khiến chúng em nhớ bài học lâu hơn.
Cô Nguyễn Thị Thu Phương chia sẻ, với hoạt động STEM, giáo viên ứng dụng trong nhiều chủ đề, môn học khác nhau. Mỗi hoạt động, giáo viên tổ chức cho học sinh thực hiện, làm việc nhóm như phân vai, chia nhau thuyết trình… Nhờ đó học sinh có thêm kỹ năng nghe, nói, đặt câu hỏi.
Khi thực hiện các sản phẩm STEM, học sinh được tự do sáng tạo không theo một khuôn mẫu nào cả, học sinh có thể sử dụng các sản phẩm sẵn có như bìa giấy, chai lọ để sáng tạo, làm ra sản phẩm theo suy nghĩ, trí tưởng tượng của các em. Điều này hoàn toàn phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục hiện nay, theo phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm, giúp học sinh chủ động khám phá, sáng tạo, phát triển toàn diện kỹ năng, tư duy.
Theo cô Lê Thị Phương Mai, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Duy Trinh (phường Ngũ Hành Sơn), STEM là một xu hướng giáo dục nhằm trang bị cho học sinh các kỹ năng quan trọng như tư duy phản biện, sáng tạo, hợp tác, trải nghiệm, thử nghiệm và khám phá. Việc tích hợp STEM vào môn Khoa học không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách thực tiễn, mà còn khơi dậy niềm đam mê khám phá khoa học, công nghệ, phát huy tính tích cực, sáng tạo và vận dụng vào giải quyết vấn đề trong bối cảnh cụ thể của thực tiễn cuộc sống.
Để dạy học môn khoa học hiệu quả khi vận dụng giáo dục STEM cần các phương pháp linh hoạt, phù hợp với tâm sinh lý và năng lực nhận thức của học sinh. Có thể ứng dụng các phương pháp như dạy học dự án, thay vì chỉ học lý thuyết; dạy học trải nghiệm khuyến khích học sinh học tập thông qua trải nghiệm thực tế, xây dựng kiến thức thông qua quan sát thử nghiệm và thực hành; dạy học dựa trên tình huống, sử dụng các tình huống thực tế kết hợp với giáo dục STEM để phân tích, đề xuất giải pháp và giải quyết vấn đề; dạy học tích hợp. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp sẽ giúp giáo viên triển khai hiệu quả chương trình giáo dục STEM và tạo điều kiện cho học sinh phát triển toàn diện về năng lực và phẩm chất.
Cô Mai Thị Thu Hằng, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học (phường An Hải) cho rằng, để vận dụng tốt STEM trong các môn khoa học, giáo viên cần lựa chọn các bài học có nội dung gắn với thực tiễn, có khả năng tổ chức cho học sinh trải nghiệm và tạo ra sản phẩm.
Vào đầu năm học, các tổ chuyên môn sinh hoạt, giáo viên nghiên cứu chương trình, bài học phù hợp để đưa hoạt động STEM vào giảng dạy. Bên cạnh đó, tổ chuyên môn cũng cần xây dựng kế hoạch sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học; tổ chức chia sẻ kinh nghiệm, dự giờ, rút kinh nghiệm các tiết dạy có vận dụng STEM; khuyến khích giáo viên sử dụng vật liệu sẵn có, linh hoạt trong tổ chức hoạt động…
Trong dạy học, thầy cô giáo cũng chủ động tìm tòi, ứng dụng các nguyên liệu có sẵn để thiết kế bài giảng cho phù hợp. Nhằm phát huy tính sáng tạo, nâng cao hiệu quả giảng dạy và đổi mới phương pháp học tập cho học sinh, Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Trà Nam (xã Trà Linh) đã tổ chức cuộc thi Tự làm đồ dùng dạy học cấp trường năm học 2025 - 2026. Theo các giáo viên trong trường, đây là dịp để giáo viên vận dụng kiến thức, kỹ năng và sự sáng tạo vào việc thiết kế những đồ dùng trực quan, phù hợp với đặc thù môn học và đối tượng học sinh vùng cao. Nhiều sản phẩm được đầu tư công phu, có tính ứng dụng cao, góp phần giúp giờ học trở nên sinh động, dễ hiểu và thu hút học sinh hơn.
Đơn cử, tại cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp xã (do UBND xã Trà Linh tổ chức) năm học 2025 - 2026 dành cho học sinh THCS, Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Trà Nam có 4 sản phẩm dự thi. Trong đó, sản phẩm “Túi thảo dược sâm đương quy”, một ý tưởng sáng tạo từ thảo dược, mang tính ứng dụng cao, chăm sóc sức khỏe của học sinh Hồ Thị Hải Thuệ và Hồ Thị Hồng Diệu đã xuất sắc giành giải Nhất; sản phẩm “Ứng dụng enzim sinh học từ rác hữu cơ nhà bếp” của học sinh Hồ Thị Mỹ Cưng và Hồ Thị Su Na về mô hình góp phần bảo vệ môi trường và tận dụng rác thải hữu cơ hiệu quả giành giải Khuyến khích.
Có thể thấy, việc ứng dụng thực tế vào bài giảng thông qua các tiết học tích hợp STEM đang được các trường tích cực triển khai.
Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Võ Nguyên Giáp (xã Trà Tập) đã đưa vào chương trình giảng dạy những kiến thức về dược tính, ứng dụng, cách chiết xuất thô, bảo quản và thiết kế sản phẩm từ nguyên liệu địa phương. Ông Nguyễn Ngọc Sơn, Hiệu trưởng nhà trường cho hay, những bài học tưởng chừng khô khan lại trở nên sinh động khi học sinh được trực tiếp phơi, sấy, nấu, pha chế, đóng gói để tạo ra các sản phẩm đơn giản như dầu gội thảo dược, tinh dầu thiên nhiên. Từ đó, học sinh bắt đầu hình dung được tiềm năng kinh tế của dược liệu quê hương, hiểu khái niệm giá trị gia tăng và sản xuất gắn với thị trường…
Thu Hà