Tạo đột phá phát triển văn hóa, đáp ứng yêu cầu xây dựng Đà Nẵng trong bối cảnh mới
Năm 2025 ghi nhận bước chuyển rõ nét của lĩnh vực văn hóa Đà Nẵng, khi nhiều hoạt động đi vào chiều sâu và gắn chặt hơn với đời sống đô thị. Văn hóa không còn dừng ở việc tổ chức sự kiện, mà hiện diện thường xuyên trong không gian sinh hoạt của người dân.
Theo bà Trương Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đây là năm ngành văn hóa vừa hoàn thành khối lượng công việc lớn, vừa đặt nền cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Trọng tâm không nằm ở số lượng hoạt động, mà ở chất lượng và khả năng lan tỏa giá trị.
Một dấu ấn nổi bật là việc đưa Bảo tàng Đà Nẵng tại cơ sở mới trên trục Bạch Đằng - Trần Phú vào hoạt động. Công trình không chỉ giải quyết bài toán không gian trưng bày, mà còn hình thành một điểm nhấn văn hóa ven sông Hàn, góp phần định hình diện mạo không gian văn hóa trung tâm thành phố.
Cùng với đó, Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh trong khuôn viên Thư viện Đà Nẵng được khánh thành, bổ sung một không gian sinh hoạt chính trị - văn hóa có chiều sâu, gắn kết hoạt động thư viện với giáo dục truyền thống và giá trị tinh thần.
Ở lĩnh vực di sản, năm 2025 ghi dấu bằng việc 7 hiện vật được Thủ tướng Chính phủ công nhận là bảo vật quốc gia. Các bảo vật đang lưu giữ tại Bảo tàng Điêu khắc Chăm, Bảo tàng Quảng Nam và sưu tập tư nhân, khẳng định giá trị đặc biệt của di sản văn hóa Chăm và miền Trung.
“Việc các hiện vật được công nhận là bảo vật quốc gia không chỉ là sự ghi nhận giá trị lịch sử, văn hóa, mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn trong công tác bảo tồn và phát huy, để di sản thực sự sống trong đời sống đương đại”, bà Hạnh chia sẻ.
Song song đó, di sản văn hóa phi vật thể tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa thông qua hoạt động truyền dạy, tôn vinh nghệ nhân và gắn với sinh hoạt cộng đồng. Nghệ thuật Bài chòi, lễ hội truyền thống và tri thức dân gian được bảo tồn theo hướng bền vững, tránh hình thức.
Năm 2025 tiếp tục khẳng định vị thế thành phố lễ hội - sự kiện của Đà Nẵng. Lễ hội pháo hoa quốc tế DIFF 2025, Liên hoan phim châu Á - Đà Nẵng lần thứ ba, các chương trình nghệ thuật kỷ niệm ngày lễ lớn và trình chiếu 3D Mapping “Câu chuyện Đà Nẵng” tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần quảng bá hình ảnh thành phố.
Bên cạnh các hoạt động điểm nhấn, văn hóa cơ sở tiếp tục được củng cố. Việc tổng kết 25 năm phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” và 10 năm xây dựng “Tộc văn hóa” góp phần xây dựng môi trường văn hóa bền vững từ cộng đồng dân cư.
Hoạt động thư viện và phát triển văn hóa đọc có chuyển biến tích cực. Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, Cuộc thi Đại sứ văn hóa đọc cùng việc đẩy mạnh thư viện số đã đưa sách và tri thức đến gần hơn với học sinh, sinh viên và người dân.
Những kết quả đạt được trong năm qua cho thấy ngành văn hóa đã từng bước mở rộng không gian hoạt động nhưng vẫn giữ được trọng tâm giá trị. Đây là nền tảng quan trọng để văn hóa Đà Nẵng bước sang giai đoạn phát triển tiếp theo.
Chị Nguyễn Thị Hằng, phường An Khê chia sẻ: “Từ khi sắp xếp lại đơn vị hành chính, các hoạt động văn hóa trở nên dễ tiếp cận hơn. Trước đây, nhiều lễ hội hay triển lãm thường tập trung ở trung tâm, ít người dân có cơ hội tham gia. Giờ đây, các sự kiện được tổ chức thường xuyên và đa dạng địa điểm hơn, người dân và du khách đều có thể tham dự, đời sống tinh thần nhờ đó phong phú hơn”.
Bước sang năm 2026, ngành văn hóa Đà Nẵng xác định nâng cao chất lượng các hoạt động, phục vụ tốt cộng đồng. Trọng tâm không nằm ở mở rộng quy mô hoạt động, mà ở hiệu quả xã hội và khả năng lan tỏa của các giá trị văn hóa.
Theo định hướng của ngành, một nhiệm vụ then chốt là khai thác hiệu quả hệ thống thiết chế văn hóa, nhất là các công trình mới đưa vào hoạt động. Các bảo tàng, nhà hát và không gian văn hóa được yêu cầu vận hành linh hoạt, gắn với nhu cầu thụ hưởng thực tế của người dân, tránh tình trạng “có công trình nhưng thiếu hoạt động”.
Cùng với đó, bảo tồn và phát huy giá trị di sản tiếp tục giữ vai trò trung tâm. Di sản được định hướng gắn chặt hơn với giáo dục, trải nghiệm và du lịch, vừa bảo tồn giá trị gốc, vừa tạo sức sống trong đời sống đương đại.
Một hướng đi quan trọng là phát triển các ngành công nghiệp văn hóa. Các lĩnh vực lễ hội, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn và thiết kế sáng tạo được kỳ vọng tạo ra sản phẩm văn hóa có giá trị, từng bước đóng góp cho tăng trưởng kinh tế và xây dựng thương hiệu thành phố.
“Trong năm 2026, ngành văn hóa xác định làm sâu từng lĩnh vực, từng hoạt động. Mỗi chương trình, mỗi sản phẩm văn hóa phải có bản sắc, có chiều sâu và tạo được giá trị lâu dài cho cộng đồng”, bà Hạnh cho biết.
Cùng với các định hướng chuyên môn, văn hóa Đà Nẵng trong năm 2026 được đặt trong yêu cầu phát triển chung của thành phố. Văn hóa không đứng riêng một lĩnh vực, mà cần đồng hành với quy hoạch đô thị, kinh tế và xã hội.
Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi, năm 2026 là năm bản lề, mở đầu giai đoạn phát triển mới của thành phố. Trong bối cảnh đó, văn hóa cần được đặt đúng vai trò là nền tảng tinh thần của xã hội và nguồn lực cho phát triển.
Trọng tâm là xây dựng quy hoạch ngành văn hóa gắn với điều chỉnh Quy hoạch thành phố Đà Nẵng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Thành phố tập trung hoàn thiện các quy hoạch lớn liên quan đến bảo tồn và phát huy giá trị di sản như Khu đền tháp Mỹ Sơn, Đô thị cổ Hội An và Danh thắng Ngũ Hành Sơn, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn di sản và phát triển du lịch.
Cùng với đó, xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách. Trọng tâm là tham mưu Nghị quyết của Thành ủy về phát triển văn hóa và triển khai các đề án lớn về công nghiệp văn hóa, phát triển thiết chế văn hóa, bảo tồn di sản, định hướng phát triển du lịch và quảng bá hình ảnh Đà Nẵng ra nước ngoài giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.
“Phát triển văn hóa cần được đặt trong tổng thể quy hoạch và chiến lược phát triển của thành phố. Quy hoạch và cơ chế chính sách phải đi trước một bước, tạo hành lang pháp lý và nguồn lực để văn hóa phát triển bền vững, gắn với bảo tồn di sản và nâng cao chất lượng đời sống tinh thần của người dân”, bà Thi nhấn mạnh.
Khôi Nguyên